Hoe een cd kan zweven
Een hovercraft wordt ook wel een luchtkussenvoertuig genoemd. Het principe is vrij eenvoudig. Onder het voertuig zit een laagje lucht dat ervoor zorgt dat er bijna geen contact is met de ondergrond. Daardoor is er weinig wrijving en kan het object makkelijk bewegen.
Bij de versie met een cd gebeurt precies hetzelfde, maar dan in het klein. De ballon die op de cd zit, bevat lucht die wil ontsnappen. Zodra die lucht via een opening naar buiten stroomt, ontstaat er een dun laagje lucht tussen de cd en de tafel. Dit laagje werkt als een kussen. De cd wordt een klein beetje opgetild en kan daardoor soepel glijden.
Dat effect lijkt op wat je ziet bij een airhockeytafel. Ook daar zorgen kleine luchtstroompjes ervoor dat de puck blijft zweven en bijna zonder weerstand beweegt.
Wat je ziet tijdens het proefje
Zodra de ballon wordt losgelaten, begint de cd te bewegen. Soms schuift hij rustig rechtdoor, soms draait hij onverwacht een andere kant op. Dat hangt af van hoe de lucht ontsnapt en hoe glad het oppervlak is.
Wat opvalt is dat de cd blijft doorgaan als je hem een zetje geeft. Omdat er weinig wrijving is, verliest hij minder snel snelheid. Dat maakt het een mooi voorbeeld van hoe beweging werkt in de natuurkunde.
Kinderen kunnen hier zelf mee experimenteren. Een grotere ballon geeft vaak een langer effect. Een andere dop of een kleine aanpassing kan ervoor zorgen dat de lucht sneller of juist langzamer ontsnapt. Zo verandert ook het gedrag van de hovercraft.
Waarom dit proefje goed werkt in de klas
Het maken van een hovercraft van een cd vraagt weinig voorbereiding en is snel uit te voeren. Binnen een paar minuten staat er iets dat direct resultaat laat zien. Dat maakt het geschikt voor een korte les of een middag knutselen.
Daarnaast combineert het verschillende leerdoelen. Er wordt gewerkt met techniek, maar ook met natuurkundige begrippen zoals kracht, lucht en wrijving. Doordat je het resultaat meteen ziet, blijft de uitleg beter hangen.
Het proefje nodigt ook uit om verder te denken. Wat gebeurt er als je de cd op een andere ondergrond legt? Werkt het ook op de grond of alleen op een tafel? Door zulke vragen te stellen, ontstaat vanzelf een onderzoekende houding.
Zelf bouwen en ontdekken
Het leuke aan deze hovercraft is dat hij niet perfect hoeft te zijn om te werken. Kleine foutjes horen erbij en maken het juist interessant. Soms werkt hij meteen goed, soms moet je iets aanpassen.
Door samen te bouwen en te testen, ontstaat er een moment waarop techniek en spel samenkomen. Dat maakt het geschikt voor thuis, maar ook voor gebruik in de klas.
Aan de slag met je eigen hovercraft
Benodigdheden
- Een oude cd of dvd
- Een ballon
- Een plastic dopje, bijvoorbeeld van afwasmiddel
- Lijm
- Een glad oppervlak zoals een tafel
Instructies
- Lijm het dopje stevig over het gat in het midden van de cd en laat dit drogen
- Zorg dat het dopje dicht zit en blaas de ballon op
- Trek het uiteinde van de ballon over het dopje heen
- Zet de cd op een glad oppervlak
- Open het dopje zodat de lucht kan ontsnappen en kijk wat er gebeurt
Geef de cd daarna een klein zetje en observeer hoe hij blijft bewegen. Dat is het moment waarop het luchtkussen zijn werk doet.
Terug
